Nükleerde Kore örneği

Milletvekillerine armağanımdır. Güney Kore otuz yılda nükleerin n’sini bilmeyen bir ülkeden, anahtar teslimi nükleer santral satan bir ülkeye dönüştü. ABD Kongre Araştırma Servisi’nin geçen ay yayımladığı rapordan öğrendiğimize göre, bu gelişme şu şekilde meydana geldi.

Seul ilk nükleer santralını 1970’lerde anahtar teslimi esası üzerine Amerikan Westinghouse şirketine ısmarladı. Santralın yapımında Kore şirketlerinin katkısı yok denecek kadar azdı. Bu şekilde üç santral yapıldı. Dördüncüden başlayarak santralların inşaat işlerini Koreli şirketler yüklenmeye başladı.

1987’de, yani ilk santralın tamamlanmasından on yıl sonra, Kore elektrik kurumu KEPCO, Kore’ye has bir nükleer santral dizaynı geliştirmeye başladı. Teknoloji transferi için ihale açıldı ve daha sonra Westinghouse tarafından satın alınan bir Amerikan şirketinin tasarımı satın alındı.

Zamanla Kore şirketlerinin katkısı çoğaldı ve hemen hemen her şey dahilde yapılır oldu. İlk reaktörler için makine ve teçhizat sağlayan General Electric gibi şirketler Korelilerin taşeronu haline geldiler. Ve geçtiğimiz ay Kore sınıf atlayarak nükleer santral ihraç eden bir avuç ülkenin arasına katıldı. KEPCO dünya devlerini geride bırakarak Birleşik Arap Emirlikleri’nin ilk nükleer santralının ihalesini kazandı. 20 milyar dolar değerindeki kontrat, Kore nükleer tarihinde bir dönüm noktası oldu.

ABD Kongre Araştırma Servisi’nin raporuna göre, Kore önümüzdeki 20 yıl içinde dünya nükleer piyasasının yüzde 20’sini ele geçirerek 400 milyar dolar kazanmayı tasarlıyor. Kore’nin hedefi, halen bir reaktör için 16 ay olan inşaat süresini 12 aya indirmek. ABD ve Fransa gibi nükleer devler için bu yanına bile yaklaşılamayacak bir sürattir.

Seul ilk santralını ısmarladığı 1972’de ekonomisi Japonya’nın yüzde 7.5’i kadardı ve milli geliri Kuzey Kore’nin altında idi. O zamanlar Kore’nin bu girişimi fazlasıyla iddialı, nükleer teknolojiyi sahiplenme arzusu gülünç bulunmuştu. Bugün Güney Kore’nin milli geliri kalkınmış ülkelerinkine yaklaşmış durumda. Ülkenin hızlı sanayileşmesinde nükleer santralların büyük katkısı oldu.

Kore’nin ilk santralını tamamladığı 1978’de Türkiye’nin nükleer santral programı yirminci yılına yaklaşıyordu. Bu yıl ellinci yılına yaklaşıyor. Bir arpa boyu ilerleyemedik. İnanılması belki zor ama bugün akıllı bir modelle Türkiye’de nükleer santral yapımına başlansa yerli katkı yüzde sekseni bulabilir. Özel sektörde bu kurulu kapasite mevcuttur.

Ama hükümet nükleerde akıldan da modelden de uzaktır. İnsafsızlık etmemek için elli yıldır bütün hükümetlerin aynı olduğunu belirtmeliyim.

Ancak bu züğürt tesellisi olur.

Birilerinin hatanın nerede yapıldığını araştırmasının zamanı gelmedi mi?